Ile punktów za wypracowanie na maturze rozszerzonej? Wszystkie kryteria CKE
· aktualizacja:
Dwie prace z tej samej sesji. Pierwsza dostaje 13 punktów na 13. Druga 3.
Obie mieszczą się w limicie wyrazów, obie mają tytuł albo zwrot grzecznościowy, obie zostały napisane po angielsku na zadany temat. A różnica bierze się z mechanizmu, którego nie ma na poziomie podstawowym: trzech tabel, przez które przechodzi każda praca, zanim dostanie choć jeden punkt za zgodność z poleceniem.
Na rozszerzeniu nie ma tabeli „ile podpunktów odniesionych, ile rozwiniętych“. Jest coś zupełnie innego — i to ta zmiana zaskakuje maturzystów przechodzących z podstawy.
Wypowiedź pisemna na poziomie rozszerzonym to 13 punktów, czyli 22% wyniku egzaminu.
Cztery kryteria — i dwa z nich wyglądają inaczej niż na podstawie
| Kryterium | Rozszerzenie | Podstawa |
|---|---|---|
| Zgodność z poleceniem (elementy treści i formy) | 0–5 | treść: 0–5 |
| Spójność i logika wypowiedzi | 0–2 | 0–2 |
| Zakres środków językowych | 0–3 | 0–3 |
| Poprawność środków językowych | 0–3 | 0–2 |
| Razem | 13 | 12 |
Trzy różnice, które zmieniają wszystko:
- Zgodność z poleceniem zamiast treści — oceniana przez trzy tabele, nie przez jedną.
- Poprawność warta 3 punkty — bo obejmuje także interpunkcję, której na podstawie się nie ocenia.
- Poziom B2 zamiast B1 w kryterium zakresu.
Do tego dwa tematy do wyboru zamiast jednego zadania, 200–250 wyrazów zamiast 100–150 i formy argumentacyjne zamiast tekstu użytkowego.
Zgodność z poleceniem: trzy tabele zamiast jednej
To serce oceniania na rozszerzeniu. Egzaminator ocenia osobno elementy treści i elementy formy, a dopiero potem zestawia je w tabeli końcowej.
Tabela A — pięć elementów treści, każdy na skali 2–1–0
| Element | Co jest oceniane |
|---|---|
| 1. Wstęp | teza (rozprawka) / wprowadzenie (artykuł) / określenie celu (list) |
| 2. Pierwszy element tematu | wieloaspektowa oraz/lub pogłębiona realizacja |
| 3. Drugi element tematu | jw. |
| 4. Podsumowanie | zakończenie zgodne z tematem i treścią wypowiedzi |
| 5. Fragmenty odbiegające od tematu | brak takich fragmentów = 2 pkt |
Maksimum: 10 punktów za elementy treści.
Zwróć uwagę na element 5. — to jedyne podkryterium, w którym punkty dostaje się za nieobecność czegoś. Praca bez fragmentów odbiegających od tematu i nie na temat dostaje 2 punkty automatycznie.
Kluczowa reguła przy elementach 2. i 3.: 2 punkty to realizacja wieloaspektowa oraz/lub pogłębiona (np. wsparta przykładami, szczegółowo omówiona). 1 punkt to realizacja powierzchowna — np. gdy zdający podaje tylko „listę“ argumentów, żadnego nie rozwijając, albo odnosi się do 1–2 aspektów i omawia je niezbyt szczegółowo.
Tabela B — cztery elementy formy, każdy na skali 1–0
| Element | Warunek na 1 punkt |
|---|---|
| 1. Elementy charakterystyczne dla formy | rozprawka: teza we wstępie; artykuł: tytuł; list: zwrot rozpoczynający i kończący |
| 2. Kompozycja | widoczny zamysł kompozycyjny, funkcjonalnie uzasadnione proporcje wstępu, rozwinięcia i zakończenia |
| 3. Segmentacja | tekst uporządkowany; podział na akapity merytorycznie uzasadniony |
| 4. Długość pracy | mieści się w granicach 180–280 wyrazów |
Maksimum: 4 punkty. I ostrzeżenie wprost z informatora:
Jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium.
Brak zakończenia to zero za kompozycję. Jeden akapit niepotrzebnie wydzielony to zero za segmentację. Nie ma stopniowania.
Tabela C — dopiero tu powstaje ocena
| Elementy treści | Elementy formy 4–3 | 2–1 | 0 |
|---|---|---|---|
| 10 | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt |
| 8–9 | 4 pkt | 3 pkt | 2 pkt |
| 6–7 | 3 pkt | 2 pkt | 1 pkt |
| 4–5 | 2 pkt | 1 pkt | 0 pkt |
| 2–3 | 1 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
| 0–1 | 0 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
Przykład podany przez CKE: elementy treści ocenione na 5, elementy formy na 2 → za zgodność z poleceniem 1 punkt.
To jest moment, w którym wielu maturzystów traci punkty, nie rozumiejąc dlaczego. Praca może mieć przyzwoitą treść i polec na formie — albo odwrotnie. Pełny rozbiór tabel: zgodność z poleceniem krok po kroku.
Zasada nadrzędności — i jedna reguła, której nie ma na podstawie
- Zgodność z poleceniem 0 punktów → we wszystkich pozostałych kryteriach 0. Błędy się oznacza.
- Zgodność z poleceniem 1 punkt → w pozostałych kryteriach maksymalnie po 1 punkcie. Błędy się oznacza.
- Praca poniżej 160 wyrazów → oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem, w pozostałych 0. Błędów się nie oznacza.
I reguła specyficzna dla rozszerzenia:
Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
Sam wstęp, choćby świetny, to zero za całe zadanie.
Spójność i logika: tutaj usterki się liczy
Największa niespodzianka dla osób znających podstawę. Na rozszerzeniu skala jest arytmetyczna:
| Punkty | Kiedy |
|---|---|
| 2 pkt | Najwyżej 2 usterki w spójności oraz/lub logice |
| 1 pkt | Od 3 do 5 usterek |
| 0 pkt | 6 lub więcej usterek |
Na poziomie podstawowym informator wprost odmawia przeliczania usterek na punkty. Tutaj podaje konkretne liczby. Do tego działa próg jakościowy: dłuższy fragment (dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie), który jest niejasny — 1 punkt; więcej takich fragmentów — 0.
Dwie rzeczy, które nie obniżają punktacji: brak podziału na akapity (nie prowadzi automatycznie do obniżenia) i brak zaznaczonych błędów — wtedy należy przyznać 2 punkty. Szczegóły: spójność i logika.
Zakres środków językowych: B2 i kara za styl
| Punkty | Kiedy |
|---|---|
| 3 pkt | Szeroki zakres; liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją |
| 2 pkt | Zadowalający zakres; kilka takich fragmentów, ale w większości struktury o wysokim stopniu pospolitości |
| 1 pkt | Ograniczony zakres; głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości |
| 0 pkt | Bardzo ograniczony zakres; wyłącznie struktury pospolite, albo zakres uniemożliwiający realizację polecenia |
Poziomem odniesienia jest B2. Obowiązuje reguła słabszej osi — praca z szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych dostaje 2 punkty.
I mechanizm, którego nie ma na podstawie:
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Styl niestosowny to np. zbyt metaforyczny albo zbyt bliski potocznemu w odmianie mówionej. Styl niejednolity to mieszanie stylów bez uzasadnienia — potoczne wtręty w rozprawce obok zwrotów urzędowych. Więcej: zakres środków językowych.
Poprawność: tabela zamiast listy
Jedyne kryterium na całym egzaminie ocenianie tabelą o dwóch wejściach:
| Poprawność językowa ↓ / zapisu → | nieliczne błędy zapisu | liczne LUB bardzo liczne błędy zapisu |
|---|---|---|
| nieliczne błędy językowe | 3 pkt | 2 pkt |
| liczne błędy językowe | 2 pkt | 1 pkt |
| bardzo liczne błędy językowe | 1 pkt | 0 pkt |
Dwie osobne osie: błędy językowe (leksykalno-gramatyczne) i błędy zapisu (ortograficzne i interpunkcyjne). Informator zaznacza przy tym, że błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż ortograficzne, a w sytuacjach granicznych decyduje „waga“ błędów oraz ich wpływ na komunikację.
Jak wszędzie: bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu — nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów. Szczegóły: poprawność środków językowych.
Praca na 13 punktów — rozprawka o monitoringu
Temat 3.: Wiele szkół zdecydowało się na wprowadzenie monitoringu. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego rozwiązania.
There has been discussion recently about installing the monitoring systems at schools. It is believed that introducing such a solution has both advantages and disadvantages. They have to be considered thoroughly.
To start with, cameras seem to be one of the best ways of providing security for both teachers and students. If there is no monitoring, √ number of conflicts might not be resolved due to lack of evidence or witnesses. (…)
However, there is also another point of view. Many students and teachers complain about being under constant survaillance against their will. (…)
To conclude, we can see that the decision whether to install monitoring or not is a difficult one. Schools can benefit as far as security is concerned, but monitoring does not come cheap and students and teachers have to sacrifice their right to privacy.
Ocena CKE:
| Kryterium | Punkty | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Zgodność z poleceniem | 5 | Teza adekwatna i zgodna z treścią; oba elementy tematu poparte kilkoma argumentami; podsumowanie nawiązuje do rozwinięcia; brak fragmentów odbiegających od tematu. Forma: teza we wstępie, wszystkie części z właściwymi proporcjami, pełna konsekwencja graficzna, długość w granicach |
| Spójność i logika | 2 | Wypowiedź nie zawiera usterek |
| Zakres środków | 3 | Szeroki zakres leksykalny i gramatyczny; liczne fragmenty naturalne i precyzyjne |
| Poprawność środków | 3 | Nieliczne błędy językowe oraz nieliczne błędy zapisu |
| Razem | 13 |
Praca ma błąd — brakujący przedimek (√ number of conflicts) i literówkę (survaillance). Mimo to poprawność dostaje komplet, bo w tabeli liczy się „nieliczne“ w obu osiach. Praca na 13 punktów nie musi być bezbłędna.
Co dało 3 punkty za zakres: leksyka (due to lack of evidence or witnesses, increased stress levels, additional expense schools have to cover, trace the offenders, sacrifice their right to privacy) i gramatyka (There has been, It is believed, in case […] occurs, limitations that have to be taken into consideration), a do tego fragmenty naturalne (conflicts might not be resolved, record their every step, report the case promptly).
Zauważ tezę: has both advantages and disadvantages — zapowiada strukturę rozprawki za i przeciw. To warunek pełnych punktów za wstęp, o czym piszę osobno w tekście o tezie w rozprawce.
Praca na 3 punkty — artykuł o wakacjach z dala od cywilizacji
Temat 2.: omów przyczyny tego zjawiska i opisz miejsce, które spełniłoby oczekiwania osób zainteresowanych takim wyjazdem.
PERFECT PLACE TO STAY IN THE MOUNTAINS
In our times life could be tired. People sometimes dreaming about √ break. (…)
√ Perfect place for people who like queit is go to √ mountain. I know a place in √ Tatry mountains where √ is √ good apartment. (…) It has a swiming pool and jacuzzi. √ Lunapark Tatralandia is 10 km from there. It has more than 150 attractions for tourists, so you won’t be bored. It has many tourists every day.
Ocena CKE:
| Kryterium | Punkty | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Zgodność z poleceniem | 1 | Wprowadzenie zgodne z tematem, ale mało oryginalne; pierwszy element omówiony powierzchownie i częściowo niejasno; drugi element niezrealizowany — lokalizacja i atrakcje wskazują na miejsce masowo odwiedzane; brak zakończenia; fragment odbiegający od tematu. Forma: artykuł zatytułowany, ale brak zakończenia zaburza kompozycję |
| Spójność i logika | 1 | Cztery usterki |
| Zakres środków | 0 | Bardzo ograniczony; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości |
| Poprawność środków | 0 | Bardzo liczne błędy językowe oraz liczne błędy zapisu |
| Razem | 3 |
To jest praca warta uważnego przeczytania, bo pokazuje paradoks tematu. Zdający miał opisać miejsce odcięte od cywilizacji — a opisał apartament w centrum miasta, z basenem, jacuzzi i lunaparkiem odwiedzanym przez tłumy. Napisał o miejscu, tylko nie o tym, o które chodziło. Drugi element tematu przepadł w całości, mimo że akapit na jego temat istnieje.
Zwróć też uwagę na spójność: cztery usterki = 1 punkt, dokładnie według skali arytmetycznej. Gdyby było ich sześć — zero.
Trzecia praca: jak teza sprzeczna z rozwinięciem kosztuje punkty
Temat 4., rozprawka z własną opinią o psach w blokach. Zdający napisał tezę: In my opinion, this decision is not good for √ people we live around or √ animals themselfs — czyli przeciw trzymaniu psów w blokach.
A w rozwinięciu: One of the advantages of √ dog in a flat is that people who don’t have families often feel alone, so a pet might be a good idea.
Ocena CKE za zgodność z poleceniem: 2 punkty. Uzasadnienie: teza adekwatna do tematu, ale niezgodna z treścią rozprawki — teza zapowiada negatywny stosunek autora, ale część rozwinięcia przedstawia zalety. Do tego pierwszy element omówiony bardzo pobieżnie, drugi powierzchownie, podsumowanie odbiega od treści rozwinięcia, a w formie — brak konsekwencji w układzie graficznym (jeden akapit niepotrzebnie wydzielony).
Razem: zgodność 2, spójność 1 (trzy usterki), zakres 1, poprawność 1 — 5 na 13.
Wniosek: na rozszerzeniu teza to nie ozdoba wstępu, tylko obietnica, z której praca jest rozliczana.
Pytania, które wracają przed maturą
Czym rozszerzenie różni się od podstawy?
Zgodność z poleceniem oceniana trzema tabelami zamiast jednej, poprawność warta 3 punkty zamiast 2 (bo obejmuje interpunkcję), poziom B2 zamiast B1, dwa tematy do wyboru, 200–250 wyrazów i formy argumentacyjne. Porównanie obu poziomów: kryteria oceny wypracowania na maturze.
Czy praca z błędami może dostać 13 punktów?
Tak. Praca na komplet z informatora zawiera brakujący przedimek i literówkę survaillance. Tabela poprawności daje 3 punkty przy nielicznych błędach językowych i nielicznych błędach zapisu.
Co, jeśli zdający napisze tylko wstęp?
Zero punktów w każdym kryterium. Wypowiedź bez rozwinięcia nie jest oceniana.
Ile usterek spójności można mieć?
Najwyżej 2 przy 2 punktach, 3–5 przy 1 punkcie, 6 lub więcej to 0 punktów. To jedyne kryterium na maturze z konkretnymi liczbami.
Czy brak akapitów obniża spójność?
Nie automatycznie. Ale wpływa na segmentację w tabeli B elementów formy, gdzie jedna usterka wystarczy do zera w tym podkryterium.
Ile procent wyniku to wypowiedź pisemna?
22% na poziomie rozszerzonym.
Trzy tabele, cztery kryteria, dwie minuty
Ocena jednej pracy to przejście przez pięć elementów treści, cztery elementy formy, zestawienie ich w tabeli C, policzenie usterek spójności, ocena dwóch osi zakresu i dwóch osi poprawności. Przy trzydziestu pracach z próbnej matury to całe popołudnie.
Classovo ocenia wypowiedź pisemną z matury rozszerzonej według tych kryteriów — przechodzi przez elementy treści i formy, wylicza punkty w każdym kryterium i pokazuje feedback dla ucznia.
Pięć prac miesięcznie sprawdzisz za darmo — bez karty, bez zobowiązań.
Kryteria, tabele A, B i C oraz przykładowe ocenione wypowiedzi pochodzą z Informatora o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, opracowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.