Poprawność środków językowych na maturze rozszerzonej – tabela o dwóch wejściach
Trzy punkty w górnym lewym rogu, zero w prawym dolnym. Między nimi jeszcze cztery pola, przez które przechodzi każda praca — bo na rozszerzeniu poprawność ocenia się tabelą o dwóch wejściach, a nie listą opisów. Osobno liczą się błędy językowe, osobno błędy zapisu, i dopiero ich przecięcie daje punkty.
· aktualizacja:
Trzy punkty w górnym lewym rogu. Zero w prawym dolnym. Między nimi jeszcze cztery pola, przez które przechodzi każda praca.
Bo na poziomie rozszerzonym poprawność ocenia się tabelą o dwóch wejściach, a nie listą opisów jak na podstawie. Osobno liczą się błędy językowe, osobno błędy zapisu, i dopiero ich przecięcie daje punkty. To jedyne kryterium na całej maturze zbudowane w ten sposób — i jedyne, w którym rozszerzenie jest warte o punkt więcej niż podstawa.
Tabela punktowa: dwie osie, sześć pól
| Poprawność językowa ↓ / zapisu → | nieliczne błędy zapisu | liczne LUB bardzo liczne błędy zapisu |
|---|---|---|
| nieliczne błędy językowe | 3 pkt | 2 pkt |
| liczne błędy językowe | 2 pkt | 1 pkt |
| bardzo liczne błędy językowe | 1 pkt | 0 pkt |
Dwie osie:
- Poprawność językowa (leksykalno-gramatyczna): nieliczne → liczne → bardzo liczne
- Poprawność zapisu (ortograficzna i interpunkcyjna): nieliczne → liczne lub bardzo liczne
Zwróć uwagę na asymetrię. Oś językowa ma trzy stopnie, oś zapisu tylko dwa. To nie przypadek — informator formułuje hierarchię wprost:
Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
I dodaje regułę rozstrzygającą spory graniczne:
W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy lub wyższy decyduje „waga“ błędów oraz ich wpływ na komunikację.
Interpunkcja: różnica, która daje punkt
To najważniejsza rozbieżność wobec poziomu podstawowego. Na podstawie poprawność jest warta 2 punkty i nie obejmuje interpunkcji — oznaczenia błędów interpunkcyjnych przewidziano wyłącznie na poziomie rozszerzonym.
Na rozszerzeniu przecinek liczy się do puli błędów zapisu, razem z ortografią. Stąd trzeci punkt.
Oznaczenia z tabeli błędów:
| Rodzaj | Oznaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| Zbędny znak interpunkcyjny | otoczenie znaku kółkiem | Było ciepło (,) i deszczowo. |
| Brakujący znak interpunkcyjny | znak √ w kółku w miejscu braku | Zrobiłem to (√) ponieważ… |
Praktyczny wniosek: maturzysta piszący rozszerzenie musi zwracać uwagę na przecinki w zdaniach podrzędnie złożonych — a tych w rozprawce jest dużo, bo wymaga tego zakres środków na poziomie B2. Bogatsza składnia to więcej okazji do błędu interpunkcyjnego.
Pocieszenie: skoro interpunkcja jest „mniej istotna“ niż ortografia, kilka przecinków nie przesunie pracy z „nielicznych“ do „licznych“ błędów zapisu tak łatwo jak seria literówek.
Nie liczymy błędów
Reguła wspólna dla obu poziomów:
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów). „Liczne“ błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co „liczne“ błędy w przypadku tekstu dłuższego.
Przy pracy na 200–250 wyrazów „nieliczne“ oznacza więc coś innego niż przy pracy na 100 wyrazów z poziomu podstawowego. Dłuższy tekst ma większy margines.
To zresztą ciekawy efekt uboczny: praca dłuższa (w granicach 180–280 wyrazów) daje statystycznie więcej miejsca na błąd w tym kryterium, choć jednocześnie więcej okazji do usterki w spójności.
Cztery prace, cztery pola tabeli
Uzasadnienia CKE przy ocenionych pracach podają obie osie osobno — można więc zobaczyć tabelę w działaniu:
| Praca | Błędy językowe | Błędy zapisu | Punkty |
|---|---|---|---|
| Rozprawka o monitoringu (13/13) | nieliczne | nieliczne | 3 |
| List o marnowaniu żywności (11/13) | liczne | nieliczne | 2 |
| Rozprawka o psach (5/13) | bardzo liczne | nieliczne | 1 |
| Artykuł o wakacjach (3/13) | bardzo liczne | liczne | 0 |
To jest podręcznikowa ilustracja obu osi. Trzy pierwsze prace mają nieliczne błędy zapisu — różnią się wyłącznie osią językową, i każdy stopień na tej osi to jeden punkt mniej. Czwarta praca dokłada liczne błędy zapisu i spada do zera.
3 punkty — jak wygląda praca na komplet
There has been discussion recently about installing the monitoring systems at schools. (…) If there is no monitoring, √ number of conflicts might not be resolved due to lack of evidence or witnesses. (…) Many students and teachers complain about being under constant survaillance against their will.
Ocena CKE: w pracy występują nieliczne błędy językowe oraz nieliczne błędy zapisu.
Błędy są: brakujący przedimek (√ number of conflicts) i literówka (survaillance). Po jednym na każdej osi — i to nadal „nieliczne“ w tekście na ponad 200 wyrazów. Praca na 13 punktów nie musi być bezbłędna.
2 punkty — liczne błędy językowe, czysty zapis
That’s a problem which have become more serious over √ years (…). I was really scared when I read how much food is wasting every day. People in many countries on a world are starving (…). We have talked to a lot of people and finaly fund a resolvement.
Ocena CKE: liczne błędy językowe oraz nieliczne błędy zapisu.
Policz błędy językowe: which have become (zgodność), how much food is wasting (strona), on a world (przyimek + przedimek), fund zamiast found, resolvement (wyraz nieistniejący), brakujące przedimki. Do tego zapis: writting, finaly.
Mimo to 2 punkty — bo oś zapisu pozostaje „nieliczna“, a oś językowa zatrzymuje się na „licznych“, nie „bardzo licznych“. Praca dostała łącznie 11 na 13.
0 punktów — obie osie na dnie
In our times life could be tired. People sometimes dreaming about √ break. (…) The most popular are queit places in the midle of somewhere, long away from at tourist places.
Ocena CKE: praca zawiera bardzo liczne błędy językowe oraz liczne błędy zapisu.
queit, midle, swiming, apartament, clues — seria błędów ortograficznych obok gramatycznych. Prawy dolny róg tabeli.
Dostosowania: osobna reguła dla rozszerzenia
Przy dostosowaniu polegającym na nieuwzględnianiu błędów zapisu tabela przestaje działać, bo znika jedna oś. Informator podaje więc regułę zastępczą:
W wypowiedziach zdających, którym przyznano dostosowanie polegające na nieuwzględnianiu błędów zapisu, w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Przy dostosowaniu nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych oraz interpunkcyjnych — i takie błędy nie są oznaczane w pracy.
Zastrzeżenie, które bywa gubione:
Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności środków językowych.
Czyli finaly zamiast finally — pomijamy. Ale fund zamiast found, their zamiast there, queit zamiast quiet — to inne słowa. Liczą się normalnie, także przy dostosowaniu. Szerzej: dysleksja i afazja a ocenianie wypracowań.
Kiedy poprawność w ogóle nie jest oceniana
| Sytuacja | Poprawność | Czy oznacza się błędy? |
|---|---|---|
| Praca poniżej 160 wyrazów | 0 pkt automatycznie | Nie |
| Praca bez rozwinięcia (np. sam wstęp) | 0 pkt | — (0 w każdym kryterium) |
| Zgodność z poleceniem 0 pkt | 0 pkt | Tak |
| Zgodność z poleceniem 1 pkt | maks. 1 pkt | Tak |
| Praca całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem | 0 pkt | Nie |
Osobno: fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność, są otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów ani przy ocenie zakresu i poprawności.
I uwaga poważniejsza niż punktacja: praca zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika, źródła internetowego, przepisane z arkusza lub od innego zdającego jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego.
Nieobjaśniona nazwa obcojęzyczna
Mechanizm uderzający w trzy kryteria naraz. Jeśli zdający podaje nazwę w innym języku bez objaśnienia, całe wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy (I read Nowe Horyzonty.). Oprócz tego podkreśla się je linią falistą jako błąd w spójności, a jeśli nazwa była kluczowa dla realizacji polecenia — informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
Ratunek: wystarczy dopisać wyjaśnienie w języku egzaminu, np. film „M jak miłość“, tak aby z tekstu wynikało, że mowa o filmie, gazecie czy zespole.
Co wtedy?
Ile błędów można zrobić, żeby dostać 3 punkty?
Nie ma takiej liczby. Potrzebne są nieliczne błędy językowe oraz nieliczne błędy zapisu, oceniane jako orientacyjny stosunek do długości tekstu. Praca na komplet z informatora zawiera brakujący przedimek i literówkę.
Czy interpunkcja liczy się na rozszerzeniu?
Tak — wchodzi do puli błędów zapisu razem z ortografią. Na poziomie podstawowym interpunkcji się nie ocenia.
Czy przecinki są tak samo ważne jak ortografia?
Nie. Informator stwierdza, że błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż ortograficzne.
Mam bardzo liczne błędy językowe. Czy to na pewno zero?
Nie. Bardzo liczne błędy językowe przy nielicznych błędach zapisu dają 1 punkt. Zero wymaga bardzo licznych błędów językowych oraz licznych lub bardzo licznych błędów zapisu.
Co decyduje w sytuacji granicznej?
„Waga“ błędów oraz ich wpływ na komunikację.
Jak liczy się poprawność przy dysleksji?
Przy dostosowaniu nie uwzględnia się błędów ortograficznych ani interpunkcyjnych. Bardzo liczne błędy językowe niezakłócające komunikacji lub sporadycznie ją zakłócające dają 1 punkt; bardzo liczne i często zakłócające — 0 punktów.
Czy praca na 150 wyrazów jest oceniana za poprawność?
Nie. Poniżej 160 wyrazów praca jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem, a błędów się nie oznacza. Szczegóły: ile wyrazów na maturze rozszerzonej.
Dwie osie, sześć pól, trzydzieści prac
„Nieliczne czy liczne?“ — dwa razy przy każdej pracy, osobno dla języka i osobno dla zapisu. A potem przecięcie w tabeli, z tym samym progiem czułości od pierwszej pracy do trzydziestej.
Classovo ocenia obie osie osobno, oznacza konkretne błędy z podziałem na językowe i zapisu, i zestawia wynik z pozostałymi kryteriami matury rozszerzonej.
Pięć prac miesięcznie sprawdzisz za darmo — bez karty, bez zobowiązań.
Tabela punktowa, zasady oceny poprawności oraz przykładowe ocenione wypowiedzi pochodzą z Informatora o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, opracowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.