Ile punktów za wypracowanie na maturze podstawowej? Wszystkie kryteria CKE
Dwie prace, ten sam e-mail o zgubionym dowodzie osobistym, ten sam podany początek. Pierwsza dostaje 12 punktów na 12. Druga 2. I żadna z nich nie jest katastrofą — druga też odnosi się do wszystkich czterech podpunktów. Różnica polega na tym, że w jednej da się zrozumieć, co autor miał na myśli, a w drugiej nie.
· aktualizacja:
Dwie prace, ten sam temat, ten sam podany początek. Pierwsza dostaje 12 punktów na 12. Druga 2.
I żadna z nich nie jest katastrofą w potocznym sensie — druga też odnosi się do wszystkich czterech podpunktów polecenia. Jej autor nie zignorował tematu, nie napisał obok, nie zostawił pustych linijek. A mimo to zabrał z egzaminu dwa punkty zamiast dwunastu.
Różnica sprowadza się do jednego: w pierwszej pracy da się zrozumieć, co autor miał na myśli. W drugiej — nie zawsze. Obie pochodzą z Informatora CKE i obie są w tym tekście.
Wypowiedź pisemna na poziomie podstawowym to 12 punktów, czyli 20% wyniku całego egzaminu, rozłożone na cztery kryteria, które nie działają niezależnie.
Cztery kryteria i jedno, które rządzi resztą
| Kryterium | Punkty |
|---|---|
| Treść | 0–5 |
| Spójność i logika wypowiedzi | 0–2 |
| Zakres środków językowych | 0–3 |
| Poprawność środków językowych | 0–2 |
| Razem | 12 |
Zwróć uwagę na proporcje: treść i zakres to razem 8 z 12 punktów. Poprawność — kryterium, którego uczniowie boją się najbardziej — jest warta tylko 2.
Treść ma jednak coś więcej niż największą pulę. Ma władzę nad pozostałymi kryteriami:
- Za treść 0 punktów → we wszystkich pozostałych kryteriach również 0. Cała praca na zero.
- Za treść 1 punkt → w pozostałych kryteriach maksymalnie po 1 punkcie. Sufit całej pracy: 4 na 12.
W obu przypadkach egzaminator oznacza błędy. Wrócimy do tego, bo jest sytuacja, w której błędów się nie oznacza — i wtedy uczeń dostaje pracę bez jednego zaznaczenia i bardzo niski wynik.
Treść: cztery podpunkty, tabela 0–5
W ocenie treści egzaminator sprawdza dwie rzeczy po kolei. Najpierw: do ilu podpunktów polecenia zdający się odniósł. Potem: ile z nich rozwinął w zadowalającym stopniu. Na poziomie podstawowym podpunktów jest cztery.
| Odniósł się do: | rozwinął 4 | rozwinął 3 | rozwinął 2 | rozwinął 1 | rozwinął 0 |
|---|---|---|---|---|---|
| 4 podpunktów | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt | 2 pkt | 2 pkt |
| 3 podpunktów | – | 3 pkt | 3 pkt | 2 pkt | 1 pkt |
| 2 podpunktów | – | – | 2 pkt | 1 pkt | 1 pkt |
| 1 podpunktu | – | – | – | 1 pkt | 0 pkt |
| 0 podpunktów | – | – | – | – | 0 pkt |
Przykład podany wprost przez CKE: zdający, który odniósł się do 2 podpunktów i oba rozwinął, dostaje 2 punkty.
W tej tabeli ukryta jest strategia egzaminacyjna, którą warto pokazać uczniom. Przy tym samym nakładzie pracy opłaca się najpierw tknąć wszystkie cztery podpunkty, a dopiero potem rozbudowywać. Porównaj dwie ścieżki: zdający, który rozwinął trzy podpunkty i czwartego nie tknął, ma 3 punkty; zdający, który dotknął czterech i rozwinął trzy, ma 4. Tyle samo rozwinięć, jedno zdanie różnicy, punkt w plecy.
Najgorsza strategia to elaborat o dwóch podpunktach i cisza przy pozostałych.
Definicje są tu ostrzejsze niż na egzaminie ósmoklasisty:
- Odniósł się — realizuje podpunkt komunikatywnie, ale w minimalnym stopniu; albo rozbudowuje minimalną realizację o dodatkową informację.
- Rozwinął — odniósł się w sposób bardziej szczegółowy, tzn. można wyodrębnić przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia albo jedno lub dwa bardziej rozbudowane.
Trzy odniesienia — nie dwa, jak u ósmoklasistów. Do tego reguła, która psuje uczniom kalkulacje: pospolite modyfikatory takie jak very, a little, some, much, many oraz zaimki nie są traktowane jako kolejne odniesienie. Szczegółowe reguły rozbieram w tekście o tabeli treści i czterech podpunktach.
Spójność i logika: 2 punkty, które dostaje się domyślnie
Reguła, o której mało kto wie:
Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium.
To stan wyjściowy, nie nagroda. Egzaminator szuka powodów, żeby te punkty odebrać, i każdy musi zaznaczyć falistą linią.
| Punkty | Kiedy |
|---|---|
| 2 pkt | Wypowiedź w całości spójna i logiczna lub występują sporadyczne usterki |
| 1 pkt | Dość liczne usterki na poziomie zdań i/lub całego tekstu |
| 0 pkt | Wypowiedź w znacznej mierze niespójna/nielogiczna |
Do tego twarda reguła przeliczeniowa, której nie ma u ósmoklasistów: jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. 1–2 zdania), który jest niejasny lub niekomunikatywny — przyznaje się 1 punkt. Jeśli takich fragmentów jest więcej lub są dłuższe — 0 punktów.
Dwie rzeczy, które nie obniżają punktacji: zmiana kolejności podpunktów oraz brak podziału na akapity (informator mówi wprost, że nie prowadzi to automatycznie do obniżenia). Więcej w tekście o spójności i logice.
Zakres środków językowych: jedyne kryterium z czterema poziomami
To tutaj kryje się największa różnica wobec egzaminu ósmoklasisty — 3 punkty zamiast 2, i to najwyżej punktowane kryterium językowe.
| Punkty | Kiedy |
|---|---|
| 3 pkt | Szeroki zakres; liczne precyzyjne sformułowania |
| 2 pkt | Zadowalający zakres; oprócz środków pospolitych kilka precyzyjnych sformułowań |
| 1 pkt | Ograniczony zakres; głównie środki o wysokim stopniu pospolitości |
| 0 pkt | Bardzo ograniczony zakres; wyłącznie najprostsze środki albo zakres uniemożliwiający realizację polecenia |
Poziomem odniesienia jest B1. Szeroki zakres to środki na poziomie B1 lub wyższym, zadowalający — na poziomie B1, ograniczony — często poniżej B1.
I reguła, która kosztuje najwięcej punktów w praktyce:
Praca może otrzymać liczbę punktów wskazaną w tabeli, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy — np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty.
Czyli decyduje słabsza z dwóch osi: leksyka i gramatyka. Bogate słownictwo w prostych zdaniach nie da 3 punktów. Szczegóły w tekście o zakresie środków językowych.
Poprawność środków językowych: nie liczymy błędów
| Punkty | Kiedy |
|---|---|
| 2 pkt | Brak błędów lub nieliczne błędy niezakłócające komunikacji albo sporadycznie ją zakłócające |
| 1 pkt | Liczne błędy niezakłócające komunikacji lub czasami ją zakłócające lub bardzo liczne niezakłócające |
| 0 pkt | Liczne błędy często zakłócające komunikację lub bardzo liczne czasami lub często zakłócające |
Zdanie, które oszczędza godziny przy sprawdzaniu: bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu — nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów. Więcej: poprawność środków językowych.
Praca na 12 punktów — rozłożona na części
Zadanie 16. z informatora. Zdający wygrał bieg ulicami miasta i pisze wpis na blogu. Cztery podpunkty: skąd dowiedziałeś się o imprezie i jakie były warunki udziału; jak się przygotowywałeś; dlaczego zależało Ci na zwycięstwie; jak zareagowała publiczność.
Podany początek: Hi Everybody, I’m so happy. Yesterday I won a street run.
When I saw information about the run on the Internet, I knew that I must take part in it. It was organised for young people from Cracow, but in fact everyone under 30 could run.
To prepare, I started running long distances and working out in the gym months before the event and I also bought a new pair of comfortable trainers.
I was very motivated because I’ve always wanted to win something organised by the city to make people see and recognise me. I’m realy glad that I managed to achieve that.
People watching the run reacted so amazingly when I reached √ finish line. There was huge applause and I could hear my name all around! I was so proud of myself.
Ocena CKE:
| Kryterium | Punkty | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Treść | 5 | Odniósł się do czterech podpunktów i rozwinął każdy z nich |
| Spójność i logika | 2 | Wypowiedź w całości spójna i logiczna |
| Zakres środków | 3 | Szeroki zakres; wiele precyzyjnych sformułowań |
| Poprawność środków | 2 | Nieliczne błędy niezakłócające komunikacji |
| Razem | 12 |
Praca ma błędy — brakujący przedimek (reached √ finish line) i literówkę (realy). Mimo to poprawność dostaje komplet. Praca na 12 punktów nie musi być bezbłędna.
CKE wskazała, co konkretnie dało 3 punkty za zakres. Środki leksykalne: take part in, recognise, managed to achieve, proud of myself. Struktury gramatyczne: was organised, started running […] and working out, I’ve always wanted to win something, to make people see, People watching the run reacted. Precyzyjne sformułowania związane z tematem: running long distances, a new pair of comfortable trainers, reached finish line, huge applause. Plus wyrażenia charakterystyczne dla angielskiego: everyone under 30, I could hear my name all around.
Zauważ, że obie osie są tu mocne naraz — leksyka i gramatyka. To warunek trzech punktów.
Praca na 2 punkty — cztery podpunkty, a mimo to prawie zero
Zadanie 17. — e-mail do kolegi z Londynu o zgubionym dowodzie osobistym.
I lost my ID card in √ cinema. I was here with my best friend. My best friend shocking then I tell √ lost my ID card.
There is a problem. I cannot go to London. I’m very sad that √ cannot go to London.
I called to √ cinema but they don’t get it. I’m very bad that I lost √ ID card. I will go to the London next month when I find my ID card or get √ new √ if you be. I might go from you other day.
Ocena CKE:
| Kryterium | Punkty | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Treść | 2 | Odniósł się do czterech podpunktów, ale żadnego nie rozwinął |
| Spójność i logika | 0 | W znacznej mierze niespójna; liczne fragmenty niejasne dla odbiorcy |
| Zakres środków | 0 | Bardzo ograniczony; wyłącznie najprostsze środki, powtórzenia, fragmenty przepisane ze wstępu |
| Poprawność środków | 0 | Bardzo liczne błędy, często zakłócające komunikację |
| Razem | 2 |
To jest praca warta uważnego przeczytania, bo obala popularny mit. Zdający odniósł się do wszystkich czterech podpunktów — formalnie zrobił to, czego wymagało polecenie. Napisał o okolicznościach zgubienia, o odłożeniu wyjazdu, o próbie odzyskania dokumentu, o nowym terminie.
A dostał 2 punkty za treść, bo żadnego z nich nie rozwinął. Wszystkie omówione bardzo krótko, a przy podpunktach 1. i 4. próba rozwinięcia jest niejasna przez błędy zakłócające komunikację (My best friend shocking then I tell √ lost my ID card, get √ new √ if you be).
I tu widać efekt domina. Te same błędy, które zablokowały rozwinięcia, zabrały punkty w trzech pozostałych kryteriach: spójność 0 (fragmenty niejasne), zakres 0 (najprostsze środki plus przepisywanie ze wstępu), poprawność 0.
Wniosek: dotknięcie wszystkich czterech podpunktów to dopiero początek. Bez rozwinięć praca zatrzymuje się na 2 punktach za treść, a jeśli powodem braku rozwinięć są błędy — ciągnie w dół całą resztę.
Trzecia praca: jak wygląda 7 na 12
Warto zobaczyć też przypadek pośredni, bo najczęstszy. Ta sama sytuacja z dowodem osobistym:
I was in a fast food restaurant with my friends and I left √ backpack there. Inside √ was √ wallet with √ ID card of course. I’m stil thinking about it.
I went to a restaurant but the manager can’t help me. He said that they didn’t find my backpack. Then I go to √ police station becouse I thought maybe someone brought it √, but not.
I’ll have √ new ID card at a month. I can come to you in August. I hope you don’t mind and I can come. Write to me if it’s OK.
Treść 3, spójność 2, zakres 1, poprawność 1 — razem 7 na 12.
Kluczowa obserwacja CKE: zdający odniósł się do trzech podpunktów i je rozwinął, ale w pracy brakuje odniesienia do podpunktu 2. — poinformowania o konieczności odłożenia wyjazdu i wyrażenia niezadowolenia. Ostatni akapit mówi o terminie nowego dokumentu i możliwym przyjeździe, ale to realizacja podpunktu 4., a ten sam fragment nie może realizować dwóch podpunktów.
Praca jest przy tym w pełni spójna (2 punkty) — czyli można pominąć cały podpunkt i nadal mieć komplet za spójność. Kryteria są niezależne wszędzie tam, gdzie nie działa zasada nadrzędności treści.
Sytuacje, w których punktacja działa inaczej
Praca krótsza niż 80 wyrazów
Wypowiedź poniżej 80 wyrazów jest oceniana wyłącznie w kryterium treści. W pozostałych przyznaje się 0 i nie oznacza się błędów. Sufit: 5 punktów na 12.
Uwaga na rozbieżność: wymagana długość to 100–150 wyrazów, ale próg drastycznej kary leży na 80. Praca na 90 wyrazów jest krótsza niż wymagana, a mimo to oceniana normalnie we wszystkich czterech kryteriach. Zasady liczenia w tekście o limicie 100–150 wyrazów.
Praca na 0 punktów w każdym kryterium
Cztery przypadki: wypowiedź nieczytelna, całkowicie niezgodna z poleceniem, niekomunikatywna dla odbiorcy albo odtworzona z podręcznika lub innego źródła.
Ten ostatni przypadek ma na maturze konsekwencję znacznie poważniejszą niż zero punktów. Praca napisana niesamodzielnie — zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika, źródła internetowego, przepisane z arkusza lub od innego zdającego — jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego. Decyzję podejmuje dyrektor komisji okręgowej w porozumieniu z dyrektorem CKE.
Kiedy oznacza się błędy, a kiedy nie
| Sytuacja | Punkty | Czy oznacza się błędy? |
|---|---|---|
| Praca całkowicie niezgodna z poleceniem | 0 w każdym kryterium | Nie |
| Treść 0 pkt (z tabeli) | 0 w każdym kryterium | Tak |
| Treść 1 pkt | maks. 1 pkt w pozostałych | Tak |
| Praca poniżej 80 wyrazów | oceniana tylko za treść | Nie |
Legendę oznaczeń opisuję w tekście o oznaczaniu błędów.
Pytania, które wracają przed maturą
Czy praca z błędami może dostać 12 punktów?
Tak. Praca na komplet z informatora zawiera brakujący przedimek i literówkę realy. Poprawność daje 2 punkty przy nielicznych błędach niezakłócających komunikacji.
Uczeń odniósł się do wszystkich czterech podpunktów. Ile minimum dostanie za treść?
2 punkty — nawet jeśli nie rozwinął żadnego. To wiersz „4 podpunkty / rozwinął 0“ w tabeli.
Uczeń pominął jeden podpunkt. Ile maksymalnie może dostać?
Jeśli odniósł się do 3 i wszystkie rozwinął — 3 punkty za treść. Pozostałe kryteria ocenia się normalnie, więc teoretyczne maksimum to 10 na 12.
Czy brak akapitów obniża punktację za spójność?
Nie automatycznie. Informator mówi wprost, że brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji w tym kryterium.
Czym różni się podstawa od rozszerzenia?
Na podstawie jest treść (0–5) i cztery podpunkty do rozwinięcia; na rozszerzeniu — zgodność z poleceniem oceniana tabelami elementów treści i formy, dwa tematy do wyboru, 200–250 wyrazów i 13 punktów. Porównanie obu poziomów w tekście o kryteriach oceny wypracowania na maturze.
Ile procent wyniku to wypowiedź pisemna?
20% na poziomie podstawowym.
Cztery kryteria, dwie minuty
Ocena jednej pracy to przejście przez tabelę treści z czterema podpunktami, sprawdzenie zasady nadrzędności, oszacowanie dwóch osi zakresu i proporcji błędów. Przy trzydziestu pracach z próbnej matury robi się z tego całe popołudnie.
Classovo ocenia wypowiedź pisemną z matury podstawowej dokładnie według tych kryteriów — pokazuje, do których podpunktów zdający się odniósł, które rozwinął, i wylicza punkty w każdym z czterech kryteriów wraz z feedbackiem dla ucznia.
Pięć prac miesięcznie sprawdzisz za darmo — bez karty, bez zobowiązań.
Kryteria, tabele punktowe oraz przykładowe ocenione wypowiedzi pochodzą z Informatora o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, opracowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.