E-mail czy wpis na blogu? Formy wypowiedzi na egzaminie ósmoklasisty

Zacznij od końca. Dwa punkty za spójność przyznaje się wtedy, gdy w pracy nie zaznaczono żadnych błędów spójności. Jednym ze źródeł takich błędów jest — wprost z informatora — brak połączenia wypowiedzi piszącego z podanym początkiem. Podany początek na tym egzaminie jest zawsze. A jego brzmienie zależy od tego, czy uczeń pisze e-mail, czy wpis na blogu.

Przejdźmy ten łańcuch jeszcze raz, od tyłu do przodu: forma wypowiedzi → brzmienie podanego początku → pierwsze zdanie ucznia → punkty za spójność.

Dlatego mimo że forma nie jest osobnym kryterium na egzaminie ósmoklasisty, warto wiedzieć, jak działa. Nie ma za nią punktów wprost — ale rzutuje na trzy kryteria naraz.

Dwie formy i nic więcej

Informator jest w tej sprawie zwięzły. Rodzaj wypowiedzi: e-mail, wpis na blogu. Zadanie polega na napisaniu krótkiego tekstu informacyjnego z elementami opisu, opowiadania, zaproszenia, wyrażania i uzasadniania opinii — zgodnie ze wskazówkami podanymi w poleceniu.

Reszta parametrów zadania jest wspólna dla obu form:

Parametr	Wartość
Typ zadania	otwarte, jedno, bez możliwości wyboru
Polecenie	w języku polskim
Podpunkty	trzy, do rozwinięcia w wypowiedzi
Początek wypowiedzi	podany
Długość	50–120 wyrazów
Udział w wyniku	ok. 20%
Punkty	10

Dwie rzeczy warte podkreślenia. Po pierwsze: bez możliwości wyboru — uczeń nie decyduje o formie, dostaje jedną i tylko jedną. Po drugie: początek jest podany zawsze, w obu formach.

Podany początek: instrukcja, nie ozdoba

To najbardziej niedoceniany element całego zadania. Uczniowie traktują go jak nagłówek do przepisania, a on niesie trzy informacje naraz:

• kto jest odbiorcą (kolega z Anglii? czytelnicy bloga?),
• jaki jest kontekst (jestem na wymianie w Londynie / jestem wolontariuszem w zoo),
• jaki jest ton (entuzjastyczny, neutralny, zmartwiony).

Zobaczmy oba przykłady z informatora.

Zadanie 21., e-mail:

To: Andrew Subject: student exchange

Hi Andrew, You won’t believe it! I’m on a student exchange in London!

Zadanie 22., wpis na blogu:

Hello everybody! I’ve got great news. I’m a volunteer in a zoo!

Różnice są od razu widoczne. E-mail ma nagłówki To i Subject oraz zwrot do jednej osoby z imienia. Wpis na blogu zaczyna się od zbiorowego Hello everybody! i nie ma żadnych nagłówków.

Wspólne jest za to coś ważniejszego: oba początki ustawiają czas i sytuację. I’m on a student exchange, I’m a volunteer — teraźniejszość, stan trwający. Uczeń, który zaraz potem napisze My name is Tomek and I am 14 years old, zrywa to połączenie i naraża się na falistą linię.

Praca oceniona na 10 punktów robi to poprawnie: po I’m on a student exchange in London! następuje I came here three days ago. Słowo here podchwytuje Londyn, a czas przeszły dopowiada historię, zamiast ją zaczynać od zera.

Czym różnią się realizacje podpunktów

Skoro polecenie zawsze ma trzy podpunkty, a treść ocenia się tą samą tabelą, to gdzie właściwie leży różnica między formami?

W odbiorcy — i to zmienia sposób, w jaki informacja musi zostać podana.

W e-mailu do konkretnego kolegi uczeń może odwoływać się do wspólnej wiedzy: You should see their house! zakłada, że Andrew jest zainteresowany i zna kontekst. Wpis na blogu pisany jest do nieznanych czytelników, więc informacja musi być bardziej samodzielna — stąd w pracy o zoo pojawia się I help in the zoo because…, tłumaczące sytuację od podstaw.

Uwaga praktyczna: to nie jest osobne kryterium i nie ma za to punktów wprost. Ale reguła oceny treści mówi, że w razie wątpliwości egzaminator rozważa, w jakim stopniu jako odbiorca czuje się poinformowany w zakresie kluczowego elementu podpunktu polecenia. Odbiorca wpisu na blogu wie mniej niż Andrew — więc realizacja, która Andrew by wystarczyła, na blogu może okazać się niewystarczająca.

Styl formalny czy nieformalny

Podstawa programowa wymaga, żeby uczeń stosował formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji (wymaganie V.8., wskazane przy obu zadaniach w informatorze).

W praktyce obie przykładowe formy są nieformalne: e-mail do kolegi i wpis na blogu prowadzonym przez ucznia. Widać to w podanych początkach — Hi Andrew, Hello everybody!, You won’t believe it! Uczeń powinien tę konwencję kontynuować, a nie przechodzić na sztywny rejestr.

Co nie znaczy, że wszystko wolno. Skróty internetowe typu 4U, CU, bfr są oznaczane jako błędy ortograficzne, a emotikony nie są uznawane i nie wliczają się do liczby wyrazów. Nieformalny styl to Hi, great news, lots of fun — nie zapis z komunikatora.

Podpis: tylko w e-mailu i tylko XYZ

W poleceniu e-maila pojawia się instrukcja: Podpisz się jako XYZ. To ważne z dwóch powodów.

Po pierwsze, uczeń nie może podpisać się własnym imieniem — praca jest anonimowa. Po drugie, podpis XYZ nie jest uwzględniany w liczbie wyrazów, więc nie pomaga dobić do progu.

Obie prace na 10 punktów kończą się formułą All the best, XYZ. Zwrot pożegnalny liczy się normalnie, sam podpis — nie. Przy wpisie na blogu (zadanie 22.) instrukcji o podpisie nie ma w ogóle i żadna z przykładowych prac nie jest podpisana.

Więcej o tym, co wlicza się do limitu, w tekście o liczeniu wyrazów.

Czy zmiana formy może kosztować punkty?

Skoro forma nie jest kryterium, to co się stanie, gdy uczeń dostanie polecenie napisania wpisu na blogu, a napisze e-mail?

Sama etykieta formy nie jest punktowana i nie ma reguły „zła forma = minus punkt“. Ale konsekwencje bywają realne i wchodzą trzema drzwiami:

1. Przez podany początek. Uczeń, który ignoruje Hello everybody! i zaczyna Dear Sir or Madam, zrywa połączenie z początkiem — a to wymienione wprost źródło błędu spójności.
2. Przez odbiorcę. Jeśli zmiana formy sprawia, że informacje przestają docierać do wskazanego odbiorcy, cierpi realizacja podpunktów, czyli treść.
3. Przez skrajny przypadek. Gdyby wypowiedź okazała się całkowicie niezgodna z poleceniem, dostaje 0 punktów w każdym kryterium — ale słowo „całkowicie“ jest tu kluczowe i dotyczy pracy, która nie realizuje polecenia w żadnym wymiarze. Rozbieram to w tekście o pracy nie na temat.

Krótko: uczeń, który napisał sensowną wypowiedź na temat, z lekko nietrafioną konwencją, nie traci wszystkiego. Uczeń, który zignorował podany początek, traci konkretny punkt.

Dwie prace na blogu, dwa różne wyniki

Zadanie 22. — wolontariat w zoo. Podpunkty: wyjaśnij, dlaczego zdecydowałeś się pomagać w zoo; poinformuj, na czym polega Twoja pomoc; opisz ciekawe wydarzenie, które miało miejsce w zoo.

Praca na 6 punktów (treść 3, spójność 1, zakres 1, poprawność 1):

Last √ I decide help in √ zoo because I like animals and they are very nice. I want be √ vet in the future. I help other people and √ care of cats.

CKE: uczeń odniósł się do trzech podpunktów, ale rozwinął tylko dwa — pierwszy i trzeci. Drugi podpunkt (na czym polega Twoja pomoc) zrealizowany jest fragmentem I help other people and √ care of cats, który przy dziurze po brakującym wyrazie zostaje na poziomie odniesienia.

Praca na 10 punktów — ten sam temat, ta sama forma:

I help in the zoo because I think it’s very interesting work. Animals are nice and I like them. I don’t do many things in the zoo. I give bananas to monkeys and clean their room.

Yesterday I saw something interesting. One monkey ate a piece of banana and give one man the rest of it. It was very strange.

Drugi podpunkt dostaje tu dwa konkretne odniesienia: give bananas to monkeys i clean their room. Trzeci — całą mikro-historię z małpą.

Różnica nie leży w formie ani w długości. Obie prace to wpisy na blogu, obie są krótkie. Leży w tym, że druga na każdy podpunkt podaje konkret, a nie deklarację.

Co wtedy?

Czy uczeń może wybrać między e-mailem a wpisem na blogu?

Nie. W arkuszu jest jedno zadanie bez możliwości wyboru, a forma wynika z polecenia.

Czy podany początek wlicza się do limitu 50–120 wyrazów?

Nie. Polecenie określa długość nie licząc wyrazów podanych na początku wypowiedzi.

Czy trzeba przepisać podany początek?

Nie trzeba i nie ma to sensu — nie wlicza się do liczby wyrazów. Trzeba natomiast nawiązać do niego pierwszym zdaniem, bo brak połączenia z podanym początkiem to wymienione wprost źródło błędu spójności.

Czy wpis na blogu wymaga podpisu?

W przykładowym zadaniu z informatora polecenie wpisu na blogu nie zawiera instrukcji o podpisie — w odróżnieniu od e-maila, gdzie pada Podpisz się jako XYZ.

Uczeń napisał e-mail zamiast wpisu na blogu. Zerować pracę?

Nie. Forma nie jest osobnym kryterium, a zero we wszystkich kryteriach dotyczy wypowiedzi całkowicie niezgodnej z poleceniem. Ocenić należy realizację podpunktów, spójność (w tym połączenie z podanym początkiem) i język.

Czy w e-mailu można używać emotikonów i skrótów typu CU?

Skróty są oznaczane jako błędy ortograficzne, a emotikony nie są uznawane ani wliczane do liczby wyrazów. Nieformalny styl nie obejmuje zapisu z komunikatorów.

Czy nagłówki To i Subject trzeba uzupełniać?

W przykładowym zadaniu są już wypełnione jako część podanego początku — uczeń pisze tylko treść wiadomości.

Jedna forma, cztery kryteria

Niezależnie od tego, czy na egzaminie wypadnie e-mail, czy wpis na blogu, ocena przebiega tak samo: trzy podpunkty przez tabelę treści, spójność z uwzględnieniem podanego początku, zakres, poprawność.

Classovo ocenia obie formy według kryteriów CKE — sprawdza realizację każdego podpunktu, wychwytuje zerwane połączenie z podanym początkiem i wylicza punkty wraz z feedbackiem dla ucznia.

Pięć prac miesięcznie sprawdzisz za darmo — bez karty, bez zobowiązań.

Charakterystyka zadania, rodzaje wypowiedzi oraz przykładowe ocenione prace pochodzą z Informatora o egzaminie ósmoklasisty z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, opracowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. O przepisywaniu wstępu na maturze piszemy w osobnym tekście.